İcra takibi kesinleştiğinde alacaklının ilk başvurduğu yol çoğunlukla maaş haczidir. Kanuna göre maaştan önce borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar ayrılır, kalan kısım haczedilir. Ancak İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 83/1-2 uyarınca haczedilecek miktar maaşın dörtte birinden az olamaz. Takibin nasıl kesinleştiğini ve itiraz sürelerini ödeme emri yazımızda anlattık. Bu yazı, kesinleşmeden sonraki aşamayı ele alıyor.
Hangi gelirler maaş haczine girer?
İİK m. 83 kapsamı geniştir. Maaşlar, her türlü ücret, tahsisatlar, emekli maaşları ve sigorta ya da emekli sandıklarının bağladığı gelirler bu maddeye tabidir. Yargıtay, her ay düzenli ödenen ek ödeme ve döner sermaye gibi kalemleri de maaştan sayar.
Kanunda asgari ücreti tamamen haczedilmez kılan bir hüküm yoktur. Asgari ücretli çalışanın maaşı da aynı kurala göre haczedilir.
Bazı gelirler ise hiç haczedilemez (İİK m. 82):
- öğrenci bursları,
- vücut bütünlüğü veya sağlık zararı için ödenen tazminatlar,
- ordu ve zabıta hizmetinde malul olanlara bağlanan emeklilik maaşları.
Oran: en az dörtte bir, işçide en fazla dörtte bir
Memur ve benzeri gelirlerde dörtte bir bir alt sınırdır. Geçim için gereken miktar düşükse icra müdürü daha fazlasına da haciz koyabilir.
İş Kanunu’na (İş K.) tabi işçilerde ise kural farklıdır: aylık ücretin dörtte birinden fazlası haczedilemez (İş K. m. 35). Yargıtay, işçinin maaşında birden fazla haciz olsa bile toplam kesintinin dörtte biri aşamayacağını kabul eder. Aynı maddeye göre nafaka alacaklılarının hakları saklıdır.
Birden fazla haciz varsa: sıra kuralı
Maaşa birden çok dosyadan haciz gelirse hacizler sıraya konur. Sırada önde olan haczin kesintisi bitmeden sonraki haciz için kesinti yapılamaz (İİK m. 83/2). Yani iki ayrı dosya için aynı anda iki ayrı dörtte bir kesilmez. Sonraki alacaklı, öndeki dosyanın kapanmasını bekler.
Nafaka alacağında öncelik
Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre işlemekte olan (cari) aylık nafaka, maaşta önceden konulmuş hacizler olsa bile önce kesilir. Kalan maaştan, geçim miktarı gözetilerek ve kalanın dörtte birinden az olmamak üzere önceki alacaklıya pay ayrılır. Birikmiş nafaka ise adi alacak gibi sırasını bekler.
Örnek hesap
Net maaşı 40.000 TL olan bir memurun maaşına önce A bankası, iki ay sonra da B şirketi haciz koyduruyor.
- Maaşın dörtte biri: 10.000 TL. Bu tutar A’nın borcu bitene kadar A’ya gider.
- B’nin haczi sıraya girer. A’nın dosyası kapanınca kesinti B için devam eder.
- Araya 6.000 TL aylık cari nafaka girerse önce 6.000 TL nafakaya kesilir. Kalan 34.000 TL’nin en az dörtte biri olan 8.500 TL A’ya gider. Borçluya 25.500 TL kalır.
Faiz ve masraflarla birlikte dosyanın güncel tutarını görmek için icra güncel borç hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Emekli maaşı haczedilir mi?
SGK’dan alınan gelir, aylık ve ödenekler kural olarak haczedilemez. Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (SSGSSK) m. 93/1’e göre bu kuralın iki istisnası vardır: SGK’nın kendi prim ve diğer alacakları ile nafaka borçları. Bunların dışında bir alacak için emekli maaşına haciz istenirse, borçlunun muvafakati yoksa icra müdürü talebi reddeder.
Muvafakatin zamanı önemlidir. Yargıtay, muvafakatin geçerli olması için takibin kesinleşmiş olmasını arar. Kesinleşmeden önce veya kesinleşmeyle aynı anda verilen onayı geçersiz sayar.
Kredi kartı ve kredi sözleşmesindeki “maaş haczine onay” maddesi
Banka sözleşmelerinde sık görülen “maaşımın haczine şimdiden muvafakat ediyorum” türü maddeler geçerli değildir. Kanun, haczedilemeyen veya kısmen haczedilebilen mal ve hakların haczine dair önceden yapılan anlaşmaları hükümsüz sayar (İİK m. 83/a). Kredi kartı veya tüketici kredisi borcunda da maaş haczi bu nedenle İİK m. 83 sınırlarıyla yapılır.
Emekli maaşında ise takip kesinleştikten sonra icra dairesinde verilen muvafakat geçerli sayılabiliyor. Bu nedenle muvafakat dilekçesini imzalamadan önce oranı ve sonuçlarını düşünün.
İşverenin yükümlülükleri
Maaş haczi yazısını alan işveren en geç bir hafta içinde haczi uyguladığını ve maaş miktarını icra dairesine bildirmek zorundadır. Borç bitinceye kadar kesintiyi yapıp hemen göndermelidir. Çalışanın işten ayrılması veya maaşının değişmesi de derhal bildirilir (İİK m. 355).
Kesinti yapmayan veya parayı göndermeyen işverenden bu tutar, ayrıca mahkeme kararı alınmasına gerek olmadan icra dairesince tahsil edilir. İşverenin, ödediği tutar için çalışana rücu hakkı vardır (İİK m. 356).
Haczedilmezlik şikâyeti ve süresi
Haczin oranı fazlaysa ya da haczedilemeyen bir gelir haczedildiyse icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir. Süre, işlemin öğrenildiği günden itibaren yedi gündür (İİK m. 16/1). Ancak maaş kesintisi her ay tekrarlandığından Yargıtay, aylık kesintilere yönelik şikâyeti yedi günlük süreye bağlı saymıyor. Yine de beklemeden başvurmak en güvenli yoldur.
Güncel Yargıtay kararları
- Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 11.12.2025, E. 2025/5695, K. 2025/8172: Maaş haczi yazısına cevap vermeyen kurum, takip dosyasına borçlu olarak eklenmiş ve alacaklarına haciz konulmuştu. Yazı, elektronik tebligat zorunlu olduğu hâlde posta ile gönderilmişti. Daire, bu tebligatı yok hükmünde saydı ve şikâyetin süre aşımından reddedilemeyeceğine karar verdi. Karar metni
- Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 05.03.2025, E. 2025/667, K. 2025/1969: Borçlu, takip kesinleştikten sonra emekli maaşının tamamının haczine muvafakat etmiş, sonra geçinemediğini ileri sürerek haczin kaldırılmasını istemişti. Şikâyetin reddi oy çokluğuyla onandı. Karşı oyda, borçlunun yine de geçim miktarı yönünden şikâyet hakkı olduğu savunuldu. Karar metni
- Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 27.03.2024, E. 2023/6476, K. 2024/3012: Borçlunun her ay ödenen ek ödeme ve döner sermaye gelirlerinin tamamı haczedilmişti. Kesinti her ay tekrarlandığı için şikâyetin yedi günlük süreye bağlı olmadığı kabul edildi ve süre aşımı gerekçesiyle verilen ret kararı bozuldu. Karar metni
- Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 27.02.2024, E. 2023/4990, K. 2024/1857: Borçlu, ödeme emrini aldığı gün verdiği dilekçeyle hem borcu kabul etmiş hem de emekli maaşının haczine muvafakat etmişti. Muvafakat takibin kesinleşmesinden sonra verilmediği için geçersiz sayıldı. Karar metni
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlığınız için hukuki danışmanlık almanız önerilir.