Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 190/1’e göre, uyuşturucu kullanılmasını kolaylaştırmak için yer, donanım veya malzeme sağlayan, kullananların yakalanmasını zorlaştıran ya da kullanma yöntemini başkalarına anlatan kişi beş yıldan on yıla kadar hapis ve bin günden on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Uyuşturucu kullanımını alenen özendirmek veya bu nitelikte yayın yapmak da aynı cezayı gerektirir (TCK m. 190/2). Sosyal medya paylaşımları bu kapsama girebilir.
Hangi eylemler suç?
Birinci fıkra (kolaylaştırma):
- Özel yer sağlamak: Evini, dükkânını veya aracını başkalarının uyuşturucu kullanması için açmak,
- Donanım veya malzeme sağlamak: Kullanım aparatı temin etmek,
- Yakalanmayı zorlaştırmak: Kullananlar için gözcülük yapmak, kolluğun geldiğini haber vermek,
- Kullanma yöntemini öğretmek: Maddenin nasıl kullanılacağını başkalarına anlatmak.
İkinci fıkra (özendirme):
- Uyuşturucu kullanımını alenen özendirmek,
- Bu nitelikte yayın yapmak.
“Alenen” kavramı herkesin görebileceği ortamları kapsar. Herkese açık bir sosyal medya hesabında kullanımı öven veya teşvik eden paylaşımlar bu nedenle soruşturma konusu olabilir.
Cezayı artıran hâl
Suç doktor, diş hekimi, eczacı, kimyager, veteriner, hemşire, ebe, laborant gibi sağlık mesleği mensuplarınca veya ecza ticaretiyle uğraşanlarca işlenirse ceza yarı oranında artırılır (TCK m. 190/3).
Kullanma, kolaylaştırma ve ticaret arasındaki sınır
| Eylem | Suç | Ceza |
|---|---|---|
| Kendi kullanımı için almak, bulundurmak, kullanmak | TCK m. 191 | 2–5 yıl (ilk seferde zorunlu erteleme) |
| Başkalarının kullanması için yer, malzeme, bilgi sağlamak | TCK m. 190 | 5–10 yıl |
| Maddenin kendisini satmak, vermek, taşımak | TCK m. 188 | En az 10 yıl |
Önemli ayrım şudur: Maddenin kendisini başkasına vermek kolaylaştırma değil, ticaret (TCK m. 188/3) sayılır. Kolaylaştırma, maddenin dışındaki imkânları sağlamakla ilgilidir.
Kovuşturmada eylem kullanma çıkarsa: Kolaylaştırma suçundan yapılan kovuşturmada eylemin yalnızca kendi kullanımına yönelik olduğu anlaşılırsa, sanık hakkında TCK m. 191 çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) karar verilir (TCK m. 191/8).
Hangi mahkeme bakar?
Kanundaki cezanın üst sınırı on yıl olduğundan, bu davalar kural olarak asliye ceza mahkemesinde görülür. Ağır ceza mahkemesi, on yıldan fazla hapis gerektiren suçlara bakar (Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m. 12).
Savunmada öne çıkan noktalar
- Yer sağlama suçu için kişinin, mekânın uyuşturucu kullanımı için kullanıldığını bilmesi ve buna imkân tanıması gerekir. Evde bir misafirin habersizce kullanması tek başına yetmez.
- Özendirme suçunda paylaşımın içeriği, erişime açıklığı ve kime ait olduğu ayrı ayrı tartışılmalıdır.
- Kişinin kendisi de kullanıcıysa, kolaylaştırma isnadının gerçekten başkalarına yönelik bir imkân sağlamayı mı, yoksa birlikte kullanmayı mı anlattığı incelenmelidir.
Güncel Yargıtay kararları
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 09.07.2025, E. 2025/3472, K. 2025/7698: Ticaret suçundan açılan davada eylem kullanma çıkmıştı. Daire, TCK m. 191/8’in m. 188 ve m. 190 kovuşturmalarında zorunlu HAGB öngördüğünü hatırlattı. Ancak karar vermeden önce sanık hakkında aynı suçtan daha önce verilmiş bir kamu davasının açılmasının ertelenmesi veya HAGB kararı ya da açılmış başka bir dava veya soruşturma bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini belirtti. Karar metni
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 24.02.2025, E. 2023/16493, K. 2025/1759: Ticaret suçundan yargılanan sanığın eylemi kullanma olarak kabul edilmişti. Sanığın önceki erteleme kararı, denetim süresini başarıyla tamamlaması üzerine kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla sona ermişti. Bu durumda m. 191/8 uyarınca HAGB kararı verilmesi zorunlu olduğundan, mahkemenin “HAGB’ye yer olmadığı” kararı kanun yararına bozuldu. Karar metni
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 11.06.2025, E. 2023/20960, K. 2025/6386: Asliye ceza mahkemesince kullanmayı kolaylaştırma suçundan verilen ve bölge adliye mahkemesince onaylanan mahkûmiyet hükmü onandı. Bu suçun asliye cezada görüldüğüne ilişkin güncel bir örnek. Karar metni
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki danışmanlık almanız önerilir.