Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 191’deki kullanmak için uyuşturucu bulundurma suçunda savcı beş yıl erteleme kararı verir ve bu sürenin içinde en az bir yıl denetimli serbestlik uygulanır. Denetimli serbestlik en fazla iki yıl daha uzatılabildiği için toplamda üç yılı geçemez. Yükümlülüklere ısrarla uyulmazsa veya yeniden madde kullanılırsa kamu davası açılır. Tek bir aksaklık ise kural olarak tek başına davaya yol açmaz.
Denetimli serbestlik ne kadar sürer?
- En az bir yıl uygulanır (TCK m. 191/3).
- Denetimli serbestlik müdürlüğünün teklifiyle veya savcının kararıyla altışar aylık dönemlerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir.
- Beş yıllık erteleme süresi bundan ayrıdır: Denetimli serbestlik bitse bile erteleme süresi dolana kadar yeniden madde kullanmak ihlal sayılır.
Bu süre içinde neler yapılır?
Yükümlülükleri ve görüşme günlerini denetimli serbestlik müdürlüğü belirler. Uygulamada genellikle şunlar istenir:
- Rehberlik görüşmeleri ve bağımlılıkla ilgili programlar,
- Gerekirse sağlık kuruluşunda tedavi,
- Test: Savcı, madde kullanılıp kullanılmadığını tespit için kişiyi yılda en az iki kez ilgili kuruma sevk eder (TCK m. 191/3). Uygulamada idrar testi yapılır.
İmza veya görüşme sıklığı kanunda sayı olarak yazılı değildir; müdürlük, kişinin durumuna göre bir plan yapar.
Ne zaman ihlal sayılır?
Erteleme süresi içinde şu üç durumda kamu davası açılır (TCK m. 191/4):
- Yükümlülüklere veya tedavinin gereklerine uymamakta ısrar etmek,
- Yeniden kullanmak için madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak,
- Yeniden madde kullanmak (testte pozitif çıkmak bu kapsamdadır).
Bu süre içindeki yeni kullanım ayrı bir suç olarak yargılanmaz; yalnızca ihlal nedeni sayılır ve ilk olaydan dava açılır (TCK m. 191/5).
“Israr” ne demek? Tek seferlik gelmeme yeter mi?
Hayır, tek bir gelmeme kural olarak yetmez. Yargıtay, ısrar şartını bir kovuşturma şartı olarak görür ve şu sırayı arar:
- Denetimli serbestlik müdürlüğünün çağrı yazısı usulüne uygun tebliğ edilmeli.
- Kişi gelmezse, “bu kez de gelmezseniz ısrar etmiş sayılırsınız” uyarısını içeren yeni bir tebligat yapılmalı. Kişi bu uyarılı tebligata rağmen yine başvurmazsa ısrar şartı gerçekleşmiş sayılır.
- Denetim başladıktan sonraki ihlallerde, Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m. 44/3 uyarınca bir yıl içinde mazeretsiz üç ihlal ısrar sayılır. Ceza Genel Kurulu, üçüncü ihlalden önce iki haklı ihtar yapılmasını arar.
Bu adımlar atlanarak dosya kapatılıp dava açılmışsa mahkeme durma kararı verir; dosya yeniden denetimli serbestliğe döner.
Erteleme kararının kendisi de denetlenmeli
Erteleme kararında yükümlülüklere uyulmazsa doğacak sonuçlara ilişkin uyarı ile iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz hakkının bildirilmesi gerekir (Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 171, 173). Bu bildirimler yoksa karar kesinleşmiş sayılmaz ve beş yıllık süre başlamaz. Bu durumda yapılan çağrılara gitmemek de ihlal sayılmaz.
İhlal sonrası ne olur?
- İlk olay nedeniyle kamu davası açılır. Kanundaki ceza iki yıldan beş yıla kadar hapistir.
- Bu davadan sonra aynı suç yeniden işlenirse bir daha erteleme verilmez (TCK m. 191/6).
- Dava sonunda şartları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) veya cezanın ertelenmesi gündeme gelebilir. Bunları TCK 191 yazımızda anlattık.
Süre sorunsuz biterse
Beş yıl yükümlülüklere uygun geçirilirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir (TCK m. 191/7). Erteleme kararı adli sicil belgesinde görünmez. Yalnızca savcılık ve mahkemelerin erişebildiği özel bir sisteme kaydedilir.
Güncel Yargıtay kararları
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 17.09.2025, E. 2020/471, K. 2025/335: Israrın oluşması için iki haklı ihtara rağmen üçüncü bir ihlalin tespiti gerekir. İkinci ihtar yapılmadan dosya kapatılamaz. Erteleme süresindeki yeni madde bulundurma ayrı suç değil, ihlal nedenidir. Karar metni
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 20.01.2026, E. 2024/7894, K. 2026/602: Çağrı yazısına on gün içinde gelmeyen kişi için dosya hemen kapatılamaz; uyarılı ikinci bir çağrı tebliğ edilmelidir. Kişi buna rağmen hiç başvurmazsa ısrar şartı gerçekleşir. “Bir yıl içinde üç ihlal” kuralı ise ancak müdürlüğe başvurup denetime başlamış kişiler için aranır. Israr gerçekleştiği hâlde verilen durma kararı kanun yararına bozuldu. Karar metni
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 18.09.2025, E. 2024/7784, K. 2025/8431: İlk uyarıdan sonra görüşmelere katılan kişinin sonradan bir görüşmeye gelmemesi, yeni bir süre ve ihtar verilmeden “ısrar” sayılamaz; mahkûmiyet bozuldu. Karar metni
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 20.05.2025, E. 2023/22147, K. 2025/5766: İtiraz süresinin tebliğden başlayacağını açıkça göstermeyen erteleme kararı usulüne uygun kesinleşmez; bu kararla denetim başlatılamaz, beş yıllık süre işlemez ve yükümlülük ihlalinden söz edilemez. Ayrıca ilk çağrıya gelmeyen kişiye uyarılı ikinci bir tebligat yapılmadan dosya kapatılamaz; verilen mahkûmiyet kanun yararına bozuldu. Karar metni
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki danışmanlık almanız önerilir.