Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 188’deki uyuşturucu ticareti davasına ağır ceza mahkemesi bakar. Kullanma (TCK m. 191) ve kullanmayı kolaylaştırma (TCK m. 190) davaları ise asliye ceza mahkemesinde görülür. Ticaret suçlamasında şüpheliye istemesi beklenmeden avukat atanması zorunludur. Dosyanın yönü çoğu zaman ilk 24 saatteki ifade ve aramalarda belirlenir.
1. Yakalama ve gözaltı
- Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 91/1’e göre gözaltı süresi yakalamadan itibaren 24 saati geçemez. Hâkime götürmek için zorunlu yol süresi buna eklenir, ama bu süre de 12 saati aşamaz.
- Toplu işlenen suçlarda savcı gözaltıyı her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün daha uzatabilir (CMK m. 91/3).
- Gözaltına itiraz edilebilir: Yakalanan kişi, avukatı veya yakınları serbest bırakılmak için sulh ceza hâkimine başvurabilir. Hâkim 24 saat içinde karar verir (CMK m. 91/5).
- Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen uyuşturucu ticaretinde, gözaltındaki şüphelinin avukatla görüşme hakkı hâkim kararıyla 24 saat kısıtlanabilir. Bu sürede ifade alınamaz (CMK m. 154).
2. İfade: en kritik an
- Ticaret suçlamasında alt sınır on yıl olduğundan müdafi zorunludur (CMK m. 150/3).
- Kullanma suçlamasında avukat zorunlu değildir, ama şüpheli her zaman avukat isteyebilir.
- İfadede söylenenler “kullanma mı, ticaret mi” ayrımını doğrudan etkiler. Etkin pişmanlık beyanı da bu aşamada gündeme gelebilir. (Etkin pişmanlık)
- Susma hakkı vardır; susmak aleyhe delil sayılamaz.
3. Soruşturmadaki özel tedbirler
Uyuşturucu ticareti, kanunun en ağır soruşturma araçlarına izin verdiği suçlar arasındadır:
- İletişimin tespiti ve dinlenmesi (CMK m. 135),
- Gizli soruşturmacı görevlendirilmesi (CMK m. 139),
- Teknik araçlarla izleme (CMK m. 140),
- Taşınmazlara, hesaplara ve şirketlere el koyma (CMK m. 128, 133).
Bu tedbirlerin her biri kanundaki şartlara ve hâkim kararına bağlıdır. Arama ve delillerin hukuka uygunluğunu ayrı bir yazıda anlattık.
4. Tutuklama veya adli kontrol
Ticaret suçu tutuklamada katalog suçlar arasındadır. Bu, tutuklamanın otomatik olduğu anlamına gelmez. Kuvvetli şüpheyi gösteren somut deliller ve ölçülülük her zaman aranır. (Tutuklama ve itiraz)
5. Kullanma suçunda dava yerine erteleme
Kullanma suçunda ilk seferde dava açılmaz, savcı beş yıl erteleme kararı verir. (TCK 191)
6. İddianame ve mahkeme
| Suç | Görevli mahkeme |
|---|---|
| Ticaret, imal, ithal (TCK m. 188) | Ağır ceza (on yıldan fazla hapis gerektiren suçlar; Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m. 12) |
| Kullanmayı kolaylaştırma (TCK m. 190) | Asliye ceza |
| Kullanma (TCK m. 191) | Asliye ceza |
Ticaretten açılan davada eylem kullanma çıkarsa, sanık hakkında TCK m. 191 çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilir (TCK m. 191/8). Aynı paket için hem ticaretten hem kullanmadan iki ayrı dava açılmışsa, sonraki dava reddedilir (CMK m. 223/7).
7. Kanun yolları
- İlk derece kararına karşı istinaf (bölge adliye mahkemesi),
- İstinaf kararına karşı, kanunun izin verdiği hâllerde temyiz (Yargıtay). Uyuşturucu dosyalarına güncel olarak Yargıtay 8. ve 10. Ceza Daireleri bakmaktadır.
- Kanun yolu süreleri kararın tebliğinden veya tefhiminden itibaren işler. Süreyi kaçırmamak için karar tarihini not edin.
Dava ne kadar sürer?
Kanunda bir süre yoktur. Süreyi dosyadaki tanık ve bilirkişi sayısı, Adli Tıp raporlarının gelme süresi, iletişim tespiti çözümleri ve sanığın tutuklu olup olmaması belirler. Tutuklu dosyalar öncelikle görülür. Soruşturma evresinde tutukluluk için kanuni üst sınırlar da vardır.
Güncel Yargıtay kararları
- Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 25.02.2026, E. 2025/10045, K. 2026/2713: Yol kontrolünde, ihbar veya istihbarat olmaksızın üzerinde ve aracında kişisel kullanım sınırında madde bulunan sanık hakkında, satışa veya başkasına vermeye dair delil yokken ticaretten kurulan hüküm bozuldu. Bozmayla birlikte tutuklu sanığın tahliyesine de karar verildi. Karar metni
- Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 08.01.2026, E. 2025/10289, K. 2026/361: Aynı tarihte ele geçen paketler nedeniyle hem ticaretten hem kullanmadan iki ayrı dava açılmış olabileceği tespit edildi. Bu ihtimal araştırılmalı; doğrulanırsa CMK m. 223/7 uyarınca incelenen ticaret davasının reddine karar verilmelidir. Karar metni
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 09.07.2025, E. 2025/3472, K. 2025/7698: Ticaretten açılan davada eylemin kullanma olduğu anlaşılırsa TCK m. 191/8 uygulanır. Ancak önce sanık hakkında aynı suçtan önceki bir erteleme veya dava olup olmadığı araştırılmalıdır. Karar metni
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki danışmanlık almanız önerilir.