İdare, taşınmazınızı önce satın alma yoluyla, yani pazarlıkla almaya çalışır. Uzlaşma sağlanamazsa Kamulaştırma Kanunu (KamK) m. 10 uyarınca taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesine başvurarak bedelin tespitini ve taşınmazın idare adına tescilini ister.
Bu davada malik davalı konumundadır. Mahkeme, malike dava dilekçesi ve belgelerle birlikte meşruhatlı davetiye gönderir. Adresi bulunamayanlara ilan yoluyla tebligat yapılır.
Davetiye geldiğinde işleyen süreler
10 gün: savunma ve deliller. Taşınmazın değerine ilişkin tüm savunma ve delillerin, tebliğ tarihinden itibaren on gün içinde mahkemeye yazılı olarak bildirilmesi gerekir. Emsal satışlar, taşınmazın imar durumu, üzerindeki yapı ve ağaçlar, gelir getirme kapasitesi gibi bedeli artıracak her unsur bu aşamada ortaya konmalıdır.
30 gün: kamulaştırma işlemine karşı dava. Kamulaştırmanın kendisine, yani kamu yararı kararına veya işlemin hukuka uygunluğuna itiraz ediliyorsa, tebligat ya da ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (m. 14). Tapu kaydı, yüzölçümü veya malik bilgisindeki maddi hatalar için aynı sürede adli yargıda düzeltim davası açılabilir. İptal davası açıldığı mahkemeye belgelendirilmezse kamulaştırma işlemi kesinleşir.
Yargılama nasıl ilerler?
- İlk duruşma: Hâkim tarafları bedelde anlaşmaya davet eder. Anlaşılırsa bu bedel kamulaştırma bedeli olarak kabul edilir.
- Keşif ve bilirkişi: Anlaşma olmazsa taşınmaz başında keşif yapılır. Bilirkişiler raporlarını on beş gün içinde verir. Rapor, duruşma beklenmeden taraflara tebliğ edilir.
- İtirazlar: Rapora itirazlar duruşmada dinlenir. Gerekirse yeni bir bilirkişi kurulu atanır.
- Karar: Hâkim, adil ve hakkaniyete uygun bedeli tespit eder. İdare bu bedeli bankaya yatırır ve taşınmaz idare adına tescil edilir.
Tescil hükmü kesindir, ancak bedele ilişkin istinaf ve temyiz hakkı saklıdır.
Kamulaştırma yapılmadan el atılmışsa
İdare, taşınmazı kamulaştırma işlemi yapmadan fiilen kullanıyorsa (yol, kanal, boru hattı geçirilmesi gibi), malik kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davası açabilir. Bu durum ayrı bir inceleme gerektirir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlığınız için hukuki danışmanlık almanız önerilir.